İMZA İNCELEME

Kişisel karakteristik özellik; suçluyu ele verir, masum kişiyi ise haksız suçlamadan kurtarabilir.

İMZA – YAZI – SENET – ÇEK – SÖZLEŞME İNCELEME

Günümüzde hukuki ve cezai uyuşmazlıkların önemli bir bölümü; imza, yazı ve belge sahteciliği iddiaları etrafında şekillenmektedir.
Özellikle;

• senet,
• çek,
• sözleşme,
• taahhütname,
• kira sözleşmesi,
• resmi ve özel belgeler

üzerinde gerçekleştirilen sahtecilik vakaları ciddi mağduriyetlere neden olabilmektedir.

Adli belge ve imza incelemesi; belge üzerindeki gerçekliğin bilimsel yöntemlerle ortaya çıkarılmasını amaçlayan teknik uzmanlık alanıdır.

---

İMZA NEDİR? NASIL TANIMLANIR?

İmza; kişinin eğitim süreci boyunca gelişen yazı yazma alışkanlığına bağlı olarak, belirli refleks hareketlerin zaman içerisinde otomatikleşmesi sonucu oluşan kişiye özgü karakteristik şekiller bütünüdür.

Kişi; çeşitli kalem veya yazı araçları kullanarak;

• çoğunlukla kâğıt yüzey üzerine,
• bazen farklı materyaller üzerine,
• alışkanlık haline gelmiş doğal refleks hareketlerle

imzasını oluşturmaktadır.

İmza;

• seri veya yavaş,
• işlek veya duraksamalı,
• sık veya seyrek istifli,
• hafif veya yoğun baskılı,
• okunaklı veya soyut tersimli

yapılarda meydana gelebilmektedir.

Bazı imzalar;

• ad ve soyadı içeren anlamlı harf dizilimlerinden,
  bazıları ise;
• tamamen soyut,
• stilize,
• paraf karakterli

şekillerden oluşabilmektedir.

Ancak hangi formda olursa olsun imza; kişiye özgü refleks hareketleri, motor koordinasyonu ve karakteristik kalem kullanma alışkanlıklarını bünyesinde taşımaktadır.

Bu nedenle her imza; kişisel karakteristik özellikler içeren özel bir grafik yapılanma niteliğindedir.

---

İMZANIN HUKUKİ ANLAMI

İmza; kişinin belirli bir konuya ilişkin iradesini dış dünyaya yansıtan hukuki kabul aracıdır.

Bir belgeyi imzalayan kişi;

• belge içeriğini bildiğini,
• yazıların anlamını kabul ettiğini,
• hukuki sonuçlarını benimsediğini

kabul etmiş sayılmaktadır.

Örneğin bir borç senedine borçlu sıfatıyla imza atan kişi;

“Bu borcu kabul ediyorum ve ödeme sorumluluğunu üstleniyorum.”

şeklinde yazılı irade açıklamasında bulunmuş olmaktadır.

Bu nedenle imza; hukuk sisteminde çok güçlü delil niteliği taşımaktadır.

---

SAHTE İMZA NASIL ANLAŞILIR?

Gerçek imzalar; kişinin bilinç dışı gelişen doğal refleks hareketleri ile oluşmaktadır.

Kişi imza atarken çoğu zaman;

• düşünmeden,
• planlamadan,
• hızlı,
• seri,
• doğal akış içerisinde

hareket etmektedir.

Bu nedenle gerçek imzalarda;

• doğal ritim,
• refleks geçişleri,
• karakteristik baskı dağılımı,
• kişiye özgü çizgi alışkanlıkları

oluşmaktadır.

Sahte veya taklit imzalarda ise durum farklıdır.

Taklitçi kişi;

• imzayı dikkatle incelemekte,
• şekilsel benzerlik oluşturmaya çalışmakta,
• kontrollü hareket etmektedir.

Bu nedenle sahte imzalarda sıklıkla;

• yavaş kalem hareketleri,
• duraksamalar,
• mürekkep yığılmaları,
• titrek çizgiler,
• baskı dengesizlikleri,
• doğal olmayan geçişler

tespit edilmektedir.

Taklitçi kişi şekilsel görüntüyü büyük ölçüde benzetmiş olsa bile; gerçek imzada bulunan doğal refleks hareketlerini birebir oluşturması teknik olarak son derece güçtür.

---

İMZA İNCELEME NASIL YAPILIR?

Adli Bilimler Uzmanı veya İmza İnceleme Uzmanı tarafından yapılan incelemelerde;

• İnceleme konusu tartışmalı imza,
• Mukayeseye esas samimi imzalar,
• Huzurda alınmış imza örnekleri,
• Resmi kurum belgelerindeki doğal imzalar

karşılaştırmalı olarak analiz edilmektedir.

İnceleme sırasında;

• Başlangıç ve bitiş hareketleri,
• Kalem ilerleme yönü,
• Baskı ve presyon dağılımı,
• İşleklik ve ritim,
• Eğilim ve açı yapısı,
• Grama yapılanmaları,
• Kalem kaldırma alışkanlıkları,
• Karakteristik refleks geçişleri,
• Kişiye özgü grafik tanı unsurları

detaylı olarak değerlendirilmektedir.

Gerçek imzada bulunan karakteristik yapıların, inceleme konusu imzada da yeterli yoğunlukta bulunup bulunmadığı teknik yöntemlerle analiz edilmektedir.

Uyumlu karakteristik verilerin yoğunluğu doğrultusunda;

• imzanın kişinin eli ürünü olduğu,
  veya
• farklı el ürünü olduğu

yönünde bilimsel kanaat oluşturulmaktadır.

---

KRİMİNAL İMZA İNCELEMESİNİN ÖNEMİ

İmza incelemesi yalnızca şekil benzerliği üzerinden yapılan basit bir karşılaştırma değildir.

Bu alan;

• teknik uzmanlık,
• uzun yıllara dayalı tecrübe,
• bilimsel metodoloji,
• kriminal inceleme bilgisi

gerektiren özel bir uzmanlık disiplinidir.

Doğru yöntemlerle yapılan imza incelemesi;

• sahteciliğin ortaya çıkarılmasını,
• gerçek failin tespit edilmesini,
• masum kişilerin haksız suçlamalardan korunmasını

sağlayan önemli bilimsel delil niteliği taşımaktadır.

Kanal 12 Tv de yayınlanan Sefa Kabaalioğlu tarafından hazırlanan tüketici bilinci programında  İmza İnceleme konularında röportaj

 

SENETTE İMZA İNCELEMESİ NASIL YAPILIR?

Borç senetlerinde bulunan imzalar; kişiye doğrudan mali ve hukuki sorumluluk yükleyen önemli delil niteliği taşımaktadır. Bu nedenle senet üzerinde yer alan imzanın gerçekliği veya sahteliği, hukuki süreç açısından büyük önem arz etmektedir.

Uygulamada bazı kişiler;

• Başkasına ait kimlik bilgilerini kullanarak,
• İmzayı çeşitli yöntemlerle taklit ederek,
• Açığa atılmış imzaları amacı dışında kullanarak

kişileri haksız şekilde borç yükümlülüğü altına sokabilmektedir.

Buna karşılık bazı durumlarda ise kişi;

• Gerçekte imza attığı halde,
• Sonradan doğan sorumluluktan kaçınmak amacıyla,
• İmzanın kendisine ait olmadığını ileri sürerek

imza inkârında bulunabilmektedir.

Bu nedenle senet incelemelerinde temel amaç; inceleme konusu münker (inkâr edilen) imzanın gerçekten ilgili kişiye ait olup olmadığının bilimsel yöntemlerle tespit edilmesidir.

---

İMZA İNCELEMESİNDE KARŞILAŞTIRMA YÖNTEMİ

İmza incelemelerinde;

• İnceleme konusu tartışmalı imza,
• Kişinin huzurda alınmış imza örnekleri,
• Farklı zamanlarda resmi kurumlara atılmış samimi imzalar,
• Günlük yaşam içerisinde doğal ortamda oluşturulmuş belgeler

karşılaştırmalı olarak incelenmektedir.

İnceleme süreci;
İmza Uzmanı, Adli Belge İnceleme Uzmanı, Grafoloji Uzmanı veya Adli Bilimler Uzmanı tarafından yürütülmektedir.

İmzalar üzerinde;

• Başlangıç ve bitiş hareketleri,
• Kalem ilerleyiş yönü,
• Baskı ve presyon dağılımı,
• İşleklik ve ritim,
• Eğim ve konuşlanma,
• Grama yapılanmaları,
• Kalem kaldırma alışkanlıkları,
• Karakteristik refleks hareketleri,
• Kişiye özgü grafik yapılanmalar

detaylı şekilde incelenmektedir.

Elde edilen uyumlu ve uyumsuz karakteristik bulgular birlikte değerlendirilerek; imzanın kişinin eli ürünü olup olmadığı yönünde teknik kanaat oluşturulmaktadır.

---

SAHTE SENET İNCELEMESİ

Sahtecilik vakalarında uygulanan yöntemlerden biri; başka amaçla atılmış imzaların sonradan senet haline dönüştürülmesidir.

Örneğin;

• Resmi kuruma verilmiş dilekçedeki imza kesilerek senet oluşturulması,
• Önceden imzalanmış boş kâğıdın sonradan doldurulması,
• Mevcut sözleşmeye sonradan eklemeler yapılması,
• İmzalı evrağın borç belgesi niteliğine dönüştürülmesi

uygulamada sık karşılaşılan sahtecilik yöntemleri arasındadır.

Bu tür incelemelerde;

• Yazı yerleşimi,
• Baskı sistemleri,
• Belge bütünlüğü,
• Yazı ve imza konuşlanışı,
• Kesme, ekleme ve montaj izleri,
• Kağıt yapısı ve baskı farklılıkları

teknik olarak değerlendirilmektedir.

Adli belge inceleme uzmanı; belge üzerindeki sahtecilik bulgularını bilimsel yöntemlerle tespit edebilmektedir.

---

ÇEK İNCELEMESİ

Çekler; mali değeri yüksek kıymetli evrak niteliğindedir.

Sahtecilik vakalarında;

• Çekin tamamen sahte hazırlanması,
• Güvenlik unsurlarının taklit edilmesi,
• Rakam ve yazılar üzerinde tahrifat yapılması,
• Borçlu imzasının taklit edilmesi

gibi yöntemler kullanılabilmektedir.

Çek incelemelerinde;

• Baskı güvenlik sistemleri,
• Mürekkep farklılıkları,
• Yazı karakteristiği,
• Tahrifat bulguları,
• İmza aidiyeti

çok yönlü olarak incelenmektedir.

---

EL YAZISI KRİMİNAL İNCELEMESİ

El yazısı da tıpkı imza ve parmak izi gibi kişiye özgü karakteristik özellikler taşımaktadır.

Yazı incelemelerinde;

• Harflerin oluşturuluş biçimi,
• Kalemin ilerleme yönü,
• Harfler arası mesafe,
• Kelime dizilimi,
• Satır düzeni,
• Kalem kaldırma alışkanlıkları,
• Baskı özellikleri

incelenerek yazının aidiyeti değerlendirilmektedir.

Adli Bilimler Uzmanı; yazıya ait karakteristik yapıların teknik analizini yaparak yazının ilgili kişiye ait olup olmadığını tespit edebilmektedir.

---

SENETTE İMZA İNCELEMESİNDE BELGE ASLININ ÖNEMİ

Sağlıklı bir imza incelemesi yapılabilmesi için esas olan; belgenin aslının incelenmesidir.

Çünkü orijinal belge üzerinde;

• Kalem baskı izleri,
• Mürekkep yoğunluğu,
• Çizgi derinliği,
• Presyon etkileri,
• Baskı deformasyonları

daha net şekilde değerlendirilebilmektedir.

Belge mahkeme kasasında veya adli emanette bulunuyorsa; uzman tarafından ilgili yargı merciinden izin alınarak yerinde inceleme yapılması gerekmektedir.

Bununla birlikte belge aslına ulaşılamayan durumlarda; yüksek kaliteli ve veri kaybı oluşmamış fotokopi belgeler üzerinden de belirli ölçüde inceleme yapılabilmektedir.

---

BAŞKA AMAÇLA ATILAN İMZANIN İNCELENMESİ

Uygulamada;

• Açığa atılmış imzanın sonradan doldurulması,
• Dilekçe altındaki imzanın kesilerek senet yapılması,
• Güvene dayalı imzalanmış evrakın amacı dışında kullanılması

şeklindeki sahtecilik vakalarına sıklıkla rastlanmaktadır.

Bu tür incelemelerde;

• Belge düzeni,
• Yazı-imza uyumu,
• Baskı sistemi,
• Metrik boşluk yapısı,
• Sonradan doldurma bulguları

teknik olarak değerlendirilmektedir.

---

KORKU VE BASKI ALTINDA ATILAN İMZALAR

Bazı durumlarda kişi;

• Korku,
• Baskı,
• Tehdit,
• Yoğun stres

altında imza atabilmektedir.

Bu tür imzalarda;

• Kalem baskısı değişebilmekte,
• Ritmik yapı bozulabilmekte,
• Titremeli çizgiler oluşabilmekte,
• Doğal akıcılık azalabilmektedir.

Adli belge inceleme uzmanı; bu tür emosyonel etkilerin doğal varyasyon mu yoksa sahtecilik belirtisi mi olduğunu teknik olarak değerlendirmektedir.

---

UZMAN GÖRÜŞÜ VE BİLİMSEL MÜTALAA

İmza incelemelerinde uzman görüşü büyük önem taşımaktadır.

Uzman; yalnızca dosya içerisindeki mevcut verilerle sınırlı kalmayıp;

• İlave mukayese belgeleri talep edebilmekte,
• Farklı zamanlara ait resmi belgeleri incelemeye dahil edebilmekte,
• Belge çeşitliliği sağlayarak daha net teknik kanaat oluşturabilmektedir.

Hazırlanan uzman görüşü ve bilimsel mütalaa raporları; daha sonra inceleme yapacak bilirkişiler, mahkemeler ve resmi kriminal laboratuvarlar açısından da teknik kaynak niteliği taşıyabilmektedir.

---

KRİMİNAL İMZA İNCELEMESİ NASIL YAPILIR?

Kriminal imza incelemesinde;

• Yeterli sayıda mukayese imzası toplanır,
• İnceleme konusu imza detaylı analiz edilir,
• Kişiye özgü karakteristik yapıların uyumu araştırılır.

Yeterli düzeyde karakteristik uyum tespit edilmesi halinde;

“İmzanın kişinin eli ürünü olduğu”

kanaatine varılmaktadır.

Yeterli teknik uyum sağlanamaması halinde ise;

“İmzanın kişinin eli ürünü olmadığı”

şeklinde değerlendirme yapılmaktadır.

---

GRAFOLOJİ VE İMZA İNCELEMESİ

Uygulamada sıklıkla “grafoloji” kavramı kullanılmakla birlikte; teknik anlamda doğru ifade “imza incelemesi” veya “adli belge incelemesi”dir.

Grafoloji daha çok kişilik ve karakter analizi alanını ifade ederken; kriminal imza incelemesi bilimsel karşılaştırma yöntemlerine dayanan teknik inceleme disiplinidir.

---

HÂKİMİN İMZA İNCELEMESİ YAPMASI MÜMKÜN MÜDÜR?

İmza incelemesi teknik ve bilimsel uzmanlık gerektiren bir alandır.

Hâkim hukuki değerlendirme yapar; teknik inceleme ise uzmanlık alanına girmektedir.

Bu nedenle imza incelemeleri;

• Adli belge inceleme uzmanları,
• Kriminal uzmanlar,
• Grafometrik inceleme uzmanları,
• Adli bilimler uzmanları

tarafından yapılmaktadır.

Teknik inceleme sonucunda hazırlanan uzman görüşü ve bilirkişi raporları; mahkemenin hukuki değerlendirme yapmasına yardımcı bilimsel delil niteliği taşımaktadır.

Psikolojik Durum İmza Ve Yazıyı Nasıl Etkiler ?

Yazıların oluşturuluşu hakkında yapılan bilimsel çalışmalarda; kişinin baskı altında olması, yaşlılığa bağlı refleks kaybı, sıkıntılı psikolojik durum, korku ve heyecan duygu durumlarının yazı oluşumunu etkilediği saptanmıştır.

 

EMOSYONEL DURUMUN YAZI VE İMZA ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

Yazı ve imza; yalnızca kişinin kalıcı motor reflekslerini değil, aynı zamanda yazının oluşturulduğu anda içinde bulunduğu emosyonel (duygusal) durumu da belirli ölçülerde yansıtmaktadır.

Kişinin;

• ruhsal durumu,
• psikolojik baskı düzeyi,
• heyecanı,
• korkusu,
• öfkesi,
• üzüntüsü,
• stres seviyesi

yazı ve imza karakteristiğinde geçici değişikliklere neden olabilmektedir.

Bu değişiklikler çoğu zaman kişinin temel yazı karakteristiğini tamamen ortadan kaldırmasa da; profesyonel incelemelerde tespit edilebilen çeşitli farklılıklara yol açmaktadır.

Adli belge incelemelerinde; yazı ve imzanın oluşturulduğu sıradaki emosyonel durumun değerlendirilmesi, teknik yorumlama açısından önemli bir veri olarak kabul edilmektedir.

---

SIKINTI HALİNİN YAZIYA ETKİSİ

Kişi sıkıntılı ve baskı altında olduğu durumlarda genellikle fiziksel ve zihinsel gerginlik içerisindedir.

Bu durumda;

• genel kas tonusu artmakta,
• kalem hareketleri sertleşmekte,
• yazı akıcılığı bozulmakta,
• yazı sıkışık ve gergin hale gelmektedir.

Sıkıntılı ruh halinde oluşturulan yazılarda sıklıkla;

• açıklanma hareketleri,
• harflerin üzerinden tekrar geçme,
• düzensiz baskı dağılımı,
• ani yön değişiklikleri

görülmektedir.

Bazı vakalarda kişinin normal eğim karakteristiği değişebilmekte; örneğin normalde sola eğimli yazı yazan kişi, daha sağa eğilimli yazı oluşturabilmektedir.

---

ÜZÜNTÜ HALİNİN YAZIYA ETKİSİ

Üzüntü halinde kişi çoğu zaman;

• isteksiz,
• yorgun,
• düşünceli,
• enerjisi azalmış

bir psikolojik yapı içerisindedir.

Bu durum yazıya da doğrudan yansıyabilmektedir.

Üzgün ruh hali ile oluşturulan yazılarda;

• kalem baskısında azalma,
• çizgi canlılığında düşüş,
• aşağı yönlü yazı hattı,
• düzensiz ritim,
• harf veya kelime üzerinden tekrar geçme

davranışları görülebilmektedir.

Ayrıca yazı düzeninde;

• sayfa kenar boşluklarının azalması,
• satır düzeninin bozulması,
• yazı estetiğinde zayıflama

gibi değişiklikler ortaya çıkabilmektedir.

---

KORKU HALİNİN YAZIYA ETKİSİ

Korku ve yoğun tedirginlik durumlarında kişi;

• kontrol kaybı yaşamamak için kendini kasmakta,
• bilinçsiz şekilde kalem baskısını artırmakta,
• ani refleks hareketler göstermektedir.

Bu tür durumlarda oluşturulan yazılarda;

• sert kalem baskısı,
• ani yön değişimleri,
• titremeli çizgiler,
• düzensiz ritim,
• kontrolsüz hareketler

sıklıkla gözlemlenmektedir.

Özellikle yoğun korku veya stres altında atılan imzalarda; doğal akıcılığın azaldığı ve ritmik yapının bozulduğu değerlendirilmektedir.

---

HEYECANIN YAZI VE İMZAYA ETKİSİ

Heyecan; yazı ve imza üzerinde en sık gözlemlenen emosyonel etki türlerinden biridir.

Özellikle;

• resmi törenler,
• protokol imzaları,
• kalabalık önünde imza atılması,
• önemli hukuki işlemler,
• sosyal baskı oluşturan ortamlar

kişinin doğal imza karakteristiğinde geçici değişikliklere neden olabilmektedir.

Bu tür durumlarda;

• yazı ve imza boyutlarının büyümesi,
• kalem hareketlerinin hızlanması,
• baskı değişimleri,
• ritim farklılıkları,
• tremor (titreme) etkileri

görülebilmektedir.

Sosyal ortamlarda atılan imzalar ile günlük iş hayatında kullanılan rutin imzalar arasında belirli farklılıklar oluşabilmektedir.

Ancak emosyonel etkiler nedeniyle meydana gelen değişiklikler değerlendirilirken; kişinin temel karakteristik refleks yapılarının tamamen kaybolmadığı dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle profesyonel imza incelemelerinde; emosyonel değişimlerin doğal varyasyon sınırları içerisinde mi kaldığı, yoksa sahtecilik veya inkâr kastı ile oluşturulmuş farklılık mı içerdiği teknik olarak ayrıca değerlendirilmektedir.

SAHTECİLİK TÜRLERİ VE ADLİ BELGE İNCELEMESİ

Başka Amaçla Atılan İmza İncelemesi

Günlük yaşamın doğal akışı içerisinde, güven ilişkisine dayalı olarak boş kâğıda imza atılması uygulamada sık karşılaşılan durumlardan biridir. Ancak bazı vakalarda bu imzalı boş belgeler; sonradan mali değer taşıyan senet, sözleşme, hisse devri veya borç ikrarı niteliğinde belgeye dönüştürülerek amacı dışında kullanılabilmektedir.

Özellikle;

• Önceden kaşelenmiş ve imzalanmış boş belgelerin doldurulması,
• Sonradan bilgisayar çıktısı ile içerik eklenmesi,
• İmzalı boş kâğıdın senet veya resmi belge haline dönüştürülmesi

şeklindeki sahtecilik yöntemleri uygulamada sıklıkla görülmektedir.

Bu tür belgelerde;

• Yazı yerleşimi,
• Belge boşluk oranları,
• Baskı sistemleri,
• Kaşe ve imza konuşlanışı,
• Yazı ile imza arasındaki metrik yapı

detaylı olarak incelenmekte ve teknik değerlendirme raporlandırılmaktadır.

---

İnkâr Kastı ile Atılan İmza İncelemesi

Bazı kişiler; ileride hukuki veya cezai sorumluluktan kaçınmak amacıyla, kendi doğal imzalarından farklı karakterde imzalar kullanabilmektedir.

“Sahtekârlığı alışkanlık haline getirmiş” kişiler tarafından;

• Birden fazla imza kullanılması,
• Resmi işlemlerde farklı,
• İnkar etmeyi planladıkları işlemlerde farklı imza atılması

uygulamada sık karşılaşılan bir yöntemdir.

Bu tür imzalar “inkâr kastı ile atılmış imza” olarak değerlendirilmektedir.

Kişi, imza biçimini değiştirmeye çalışsa dahi;

• Kalem kullanma refleksleri,
• Basınç alışkanlığı,
• Ritmik hareketler,
• Karakteristik geçişler,
• El koordinasyonuna bağlı doğal izler

tamamen gizlenememektedir.

Bu nedenle çok detaylı grafolojik ve grafometrik incelemeler sonucunda kişiye özgü karakteristik yapıların tespiti mümkün olabilmektedir.

İnkâr kastı ile atıldığı değerlendirilen imzalar hakkında uzman görüşü ve bilimsel mütalaa raporu hazırlanmaktadır.

---

Kopya (Taklit) İmza İncelemesi

Başkasına ait imzanın kullanılmak istenmesi halinde sahteciliği gerçekleştiren kişi, genellikle ilgili imza üzerinde tekrar tekrar çalışarak taklit oluşturma yoluna gitmektedir.

Taklitçi kişi;

• İmzanın genel görüntüsünü,
• Harf benzerliklerini,
• Görünür şekil yapısını

başarılı şekilde oluşturmaya çalışsa da;

gerçek imzaya ait doğal refleks hareketlerini, hızını, ritmini ve karakteristik kalem geçişlerini aynı başarıyla oluşturamamaktadır.

Taklit imzalarda sıklıkla;

• Duraksamalı çizgiler,
• Yavaş kalem hareketleri,
• Mürekkep yığılmaları,
• Titrek geçişler,
• Baskı dengesizlikleri,
• Doğal olmayan çizgi akışı

tespit edilmektedir.

Adli belge inceleme uzmanı; gerçek imza ile taklit imza arasındaki teknik farklılıkları bilimsel yöntemlerle ortaya koyabilmektedir.

---

Makine İmzası İncelemesi

Teknolojik gelişmelerle birlikte imzaların;

• Bilgisayar ortamında,
• Tarayıcı ve yazıcı sistemleriyle,
• İmza makineleri kullanılarak

birebir çoğaltılması mümkün hale gelmiştir.

Makine imzalarında;

• Doğal baskı değişkenliği bulunmaması,
• Çizgi yoğunluğunun eşit olması,
• Gerçek kalem baskısının oluşmaması,
• Aynı imzanın birebir tekrar etmesi

gibi teknik bulgular tespit edilebilmektedir.

Adli bilimler uzmanı tarafından yapılan detaylı teknik incelemeler sonucunda; makine üretimi imzalar ile doğal ıslak imzalar birbirinden ayırt edilebilmektedir.

---

Parmak İzi İncelemesi

Okuma yazma bilmeyen kişiler tarafından bazı resmi veya özel belgelerde imza yerine parmak izi kullanılabilmektedir.

Parmak izi;

• Kişiye özgü,
• Tekrarlanamaz,
• Değiştirilemez

biyometrik özellikler taşımaktadır.

İnkâr edilen veya aidiyeti tartışmalı parmak izleri;

• Karşılaştırmalı inceleme yöntemleri,
• Ridge (sırt çizgisi) yapıları,
• Minutiae karakteristikleri

dikkate alınarak incelenmektedir.

Gerçek ve sahte parmak izi ayrımı teknik yöntemlerle yapılabilmektedir.

---

Sahte Belge İncelemesi

Bazı sahtecilik vakalarında;

• Orijinal belge gizlenmekte,
• Yerine sahtesi üretilmekte,
• Belge içeriği değiştirilmekte,
• Tahrifat uygulanmaktadır.

Sahte belge incelemelerinde;

• Kâğıt yapısı,
• Baskı sistemi,
• Yazıcı farklılıkları,
• Mürekkep yapısı,
• Çizgi karakteristiği,
• Silinti ve ekleme bulguları

çok yönlü olarak değerlendirilmektedir.

Şüpheli belgelerin gerçeklik durumu teknik yöntemlerle analiz edilerek uzman görüşü ve bilimsel mütalaa raporu hazırlanmaktadır.

---

Mühür ve Kaşe İncelemesi

Şirket ve kurumlara ait mühür ve kaşeler; resmi işlem güvenliği açısından büyük önem taşımaktadır.

Sahtecilik vakalarında;

• Kaşe kopyalama,
• Sahte mühür üretimi,
• Dijital çoğaltma yöntemleri

kullanılarak şirket adına sahte evrak hazırlanabilmektedir.

Mühür ve kaşe incelemelerinde;

• Baskı yoğunluğu,
• Çizgi yapısı,
• Şablon özellikleri,
• Simetri,
• Mürekkep transferi,
• Baskı deformasyonları

teknik olarak değerlendirilmektedir.

---

ADLİ BELGE NEDİR?

Adli belge; en geniş anlamıyla, hukuki veya cezai uyuşmazlıkların aydınlatılmasında delil niteliği taşıyan inceleme konusu belgeyi ifade etmektedir.

Bir hakkın ispatına yarayan, anlam veya mesaj içeren;

• Yazı,
• İşaret,
• Şekil,
• Sembol,
• Çizim

barındıran her türlü materyal adli belge niteliği taşıyabilmektedir.

Bu belgeler yalnızca;

• Senet,
• Bono,
• Çek,
• Sözleşme,
• Mektup

gibi klasik evraklarla sınırlı değildir.

Bir intihar notu, duvara yazılmış mesaj, ruj ile yazılmış yazı veya kişisel notlar da adli belge kapsamında değerlendirilebilmektedir.

---

ADLİ BELGE İNCELEMESİ

Adli belge incelemesi; hukuki uyuşmazlıklarda delil niteliği taşıyan belge ve dokümanların bilimsel yöntemlerle incelenmesini konu alan kriminal uzmanlık disiplinidir.

Bu alan;

• Büyük bilgi birikimi,
• Teknik uzmanlık,
• Uzun yıllara dayalı tecrübe,
• Dikkat,
• Etik sorumluluk,
• Bilimsel yaklaşım

gerektiren özel bir uzmanlık alanıdır.

---

BELGE İNCELEME UZMANI

Belge inceleme uzmanı; hukuki delil niteliği taşıyan belgeler üzerindeki gerçekliği ortaya çıkarmak amacıyla teknik inceleme yapan uzman kişidir.

Bir belge inceleme uzmanının yalnızca yazı ve imza konusunda bilgi sahibi olması yeterli değildir.

Uzmanın aynı zamanda;

• Sahtecilik yöntemleri,
• Kâğıt türleri,
• Mürekkep özellikleri,
• Baskı sistemleri,
• Tahrifat yöntemleri,
• Yazıcı ve çoğaltma cihazları,
• Teknik görüntüleme sistemleri

hakkında da bilgi sahibi olması gerekmektedir.

Çünkü adli belgeler çoğu zaman çok yönlü teknik inceleme gerektirmektedir.

Doğru yöntemlerle gerçekleştirilen imza ve belge incelemeleri; hukuki süreçlerde güçlü delil ve yüksek ispat değeri taşımaktadır.

İNCELEME KONUSU BELGELERİN YOĞUNLUK ORANI VE SAHTECİLİK TÜRLERİ

2002-2004 yılları arasında İstanbul’dan Adli Tıp Kurumu Fizik İhtisas Dairesi’ne gönderilen toplam 2566 adli belge inceleme dosyası üzerinde yapılan değerlendirmelerde; inceleme konusu belgelerin tür ve yoğunluk dağılımlarının oldukça geniş bir yelpazeye sahip olduğu görülmüştür.

Yapılan çalışmada;

• %19,45 oranında senet,
• %17,19 oranında çek,
• %10,09 oranında nüfus cüzdanı,
• %10,09 oranında pasaport,
• %4,6 oranında sürücü belgesi

inceleme taleplerinin bulunduğu tespit edilmiştir.

Aynı araştırmada; adli belge incelemelerinde en fazla talep edilen inceleme türünün %51,25 oranı ile imza incelemesi olduğu belirlenmiştir.

İmza incelemesini sırasıyla;

• %31,10 oranı ile aldatma kabiliyeti değerlendirmesi,
• %15,16 oranı ile imzada sahtecilik bulunup bulunmadığı,
• %9,59 oranı ile yazı aidiyeti incelemesi,
• %5,65 oranı ile senette tahrifat araştırması

takip etmektedir.

Elde edilen veriler değerlendirildiğinde; hem inceleme konusu belge türlerinin hem de talep edilen teknik inceleme alanlarının oldukça farklılık arz ettiği görülmektedir. Ancak tüm inceleme taleplerinin yaklaşık yarısını imza incelemelerinin oluşturduğu anlaşılmaktadır.

Bu durum; imza incelemesinin adli belge inceleme disiplinindeki merkezi önemini ve uygulamadaki yoğun kullanım alanını açıkça ortaya koymaktadır.

TÜRK CEZA KANUNUNDA YER ALAN SAHTECİLİK TÜRLERİ

Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen sahtecilik suçları; korunan hukuki değer ve sahtecilik konusu materyalin niteliğine göre farklı başlıklar altında düzenlenmiştir.

Kanunda yer alan başlıca sahtecilik türleri şunlardır:

• Parada sahtecilik,
• Paraya eşit sayılan değerlerde sahtecilik,
• Kıymetli damgada sahtecilik,
• Para ve kıymetli damga üretiminde kullanılan araçlarda sahtecilik,
• Mühürde sahtecilik,
• Mühür bozma,
• Resmî belgede sahtecilik,
• Özel belgede sahtecilik,
• Resmî belge hükmündeki belgelerde sahtecilik,
• Resmî belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek,
• Resmî belgenin düzenlenmesinde yalan beyan,
• Özel belgeyi bozmak, yok etmek veya gizlemek,
• Açığa atılan imzanın kötüye kullanılması

şeklinde sıralanmaktadır.

Özellikle özel belgede sahtecilik, senet sahteciliği, çek sahteciliği ve açığa atılan imzanın amacı dışında kullanılması vakaları; uygulamada en sık karşılaşılan sahtecilik türleri arasında yer almaktadır.

Belge İncelemede Karşılaştırmaya Esas Teşkil Edecek İmza Ve El Yazılarının Temininde Dikkat Edilecek Hususlar

1. İnceleme konusu belgedeki yazıların aynısı yazdırılmalı. Yazıları şüpheli şahsın görmesinde sakınca varsa benzeri yazılar yazdırılabilir.
2. Her şahıs için alınacak imza yazı örnekleri 10 sayfa dolduracak kadar bol örnek alınmalıdır.
3. Yazı yazdırılırken önce yavaş sonra hızlı yazdırılmalıdır. Şüpheli şahsın temkinle farklı yazabileceği dikkate alınarak gerçek refleksinin ortaya çıkmasını sağlama amacıyla uzun yazı yazdırılmalıdır.
4. Yazıda büyük ve küçük harfler ihtiva eden yazılar yazdırılmalıdır.
5. Sağ ve sol el ile ayrı ayrı yazı örneği alınmalı.
6. İmla noktalama işaretleri dikkat edilmesi uyarıları yapılarak şüphelinin tedirgin olmasına mani olunmalıdır.
7. İnceleme konusu belge tarihine yakın tarihte farklı kurumlara sunulmuş belgeleri üzerindeki (samimi) imzalarda değerlendirmeye alınmalıdır.
8. Mukayese imzaların atılacağı belgeler mümkün oldukça tetkik konusu belgeye benzer nitelikte olmalıdır. Senet üzerindeki bir imzanın incelemesinde mukayese imzaların örnek senetler üzerine tatbik edilmesi gibi.
9. İnceleme konusu belgedeki imza alanının genişliği dikkate alınarak mukayese imzanın genişliği tetkike konu belgedeki imza ebatlarına yakın olmalıdır.
10. İnceleme konusu belgede atılı imzanın atıldığı kalemin niteliğine yakın kalemle mukayese imzaları alınmalıdır.
Özel bilirkişinin sadece dosya içeriği verilerine dayanarak inceleme yapmasının sakıncaları.

Sahteciliği meslek edinenler

MALİ DEĞERİ YÜKSEK BELGELERDE SAHTECİLİK İNCELEMESİ VE UZMAN GÖRÜŞÜNÜN ÖNEMİ

Günümüzde çek, senet, bono, sözleşme ve benzeri mali değeri yüksek belgeler üzerinde gerçekleştirilen sahtecilik vakaları; teknik, planlı ve çoğu zaman profesyonel yöntemlerle gerçekleştirilmektedir.
Sahtecilik faaliyetlerini alışkanlık haline getirmiş kişiler; yalnızca belge düzenleme aşamasında değil, soruşturma ve kovuşturma süreçlerinde de yanıltıcı davranışlarını sürdürmektedirler.

Bu kişiler tarafından;

• Bilinçli şekilde farklı imza örnekleri verilmesi,
• Mukayeseye esas imzaların değiştirilmesi,
• İnkar kastıyla atılmış imza örnekleri oluşturulması,
• Yazı ve imza alışkanlıklarının gizlenmeye çalışılması

gibi yöntemlerle inceleme süreçleri yanıltılabilmektedir.

Bu nedenle imza ve yazı örneği alma işlemleri; sıradan bir prosedür olarak değil, teknik uzmanlık gerektiren önemli bir kriminal süreç olarak değerlendirilmelidir.

MUKAYESE İMZALARININ USULÜNE UYGUN ALINMASININ ÖNEMİ

Savcılık ve mahkemelerde mukayeseye esas imza örneği alınması işlemlerinin belirli teknik kurallar çerçevesinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Yetersiz sayıda imza örneği alınması, yalnızca;

• “Ad soyad”
• “Okudum”
• “Anladım”
  şeklinde kısa yazılar yazdırılması veya az sayıda imza alınması suretiyle mukayese evrakı oluşturulması; imza incelemesini zorlaştırmakta ve teknik değerlendirmeyi sınırlandırmaktadır.

Eksik veya hatalı şekilde alınmış mukayese belgeleri üzerinden yapılan incelemelerde; bilirkişi tarafından ulaşılan kanaatlerin teknik yeterliliği de olumsuz etkilenebilmektedir.

Özellikle adliyelerde bulunan;

• Çek sahteciliği,
• Senet sahteciliği,
• Bono sahteciliği,
• İmza sahteciliği

dosyalarının yoğunluğu dikkate alındığında, bilirkişiler çoğu zaman dosya içerisinde mevcut bulunan belgelerle yetinmek zorunda kalabilmektedir.

Oysa yüksek mali değer içeren belgelerde hazırlanacak teknik raporların; çok daha kapsamlı veri, belge ve teknik inceleme süreçleri ile desteklenmesi gerekmektedir.

KRİMİNAL LABORATUVAR RAPORLARINDA EK BELGE TALEBİ

Adli Tıp Kurumu, Polis Kriminal Laboratuvarları ve Jandarma Kriminal Laboratuvarları tarafından düzenlenen birçok raporda;

• “Mevcut verilerle kanaate varılamamıştır”
• “İlave belge temin edilmesi halinde inceleme yapılacaktır”

şeklinde değerlendirmelere yer verilmektedir.

Bu yaklaşımın temel nedeni; yalnızca huzurda alınmış sınırlı sayıdaki imza örneklerinin, teknik mukayese bakımından yeterli görülmemesidir.

Çünkü kişinin;

• Bilinçli şekilde yanıltıcı imza örneği vermesi,
• İmza karakteristiğini değiştirmeye çalışması,
• İnkar kastıyla farklı imza atması

ihtimalleri kriminal inceleme açısından dikkate alınması gereken önemli hususlardır.

MALİ DEĞERİ YÜKSEK BELGELERDE UZMAN GÖRÜŞÜNÜN ÖNEMİ

Çek, senet, bono, sözleşme ve benzeri mali değeri yüksek belgelerde uyuşmazlık ortaya çıktığında; bilirkişi incelemesi öncesinde uzman görüşü / bilimsel mütalaa hazırlanarak dosyaya sunulması son derece önemlidir.

Çünkü eksik veya usulüne uygun alınmamış mukayese belgeleri üzerinden hazırlanmış bilirkişi raporlarına sonradan karşı rapor düzenlenmesi; süreci teknik açıdan daha karmaşık hale getirebilmektedir.

Buna karşılık bilirkişi incelemesi öncesinde sunulan kapsamlı bir uzman görüşü;

• İnceleme yöntemlerini ortaya koymakta,
• Teknik eksiklikleri göstermekte,
• İlave belge ihtiyacını açıklamakta,
• Bilirkişi incelemesine yön verebilmektedir.

 

Yazı, Parmak İzi, Kaşe, Mühür, İncelemesi

İmza yazı nedir nasıl oluşturulur? İmza, beynin komutu ile refleks etkilerin kalem aracılığı ile kâğıda yansıtılmasıdır. Kişi imza atarken düşünmeden planlamadan refleks hareketlerle imza atar. Düşünülerek planlayarak atılan imzalar gerçek imzadan farklı olur. Kişinin kültürel birikimi, eğitimi, yaşı, sağlık durumu, stres altında olup olmadığı gibi çeşitli etkenler kişinin imzasına yansımaktadır.

Kıymetli evrak üzerinde (çek-senet- sözleşme vb.) atılı imzanın inkâr edilmesi üzerine, o imzanın kişinin eli ürünü olup olmadığının tespiti yapılmaktadır.
Kıymetli evrak üzerinde kazıntı, silinti, eklenti gibi mahiyetinin değiştirilmiş olması veya şüphesi durumunda teknolojik cihazlar desteği ile tahrifat incelemesi yapılmaktadır. Kazıntı, silinti, ekleme varsa tespit edilerek raporlanmaktadır.

Atılı imzanın ıslak imza olup olmadığı, başka amaçla atılmış imza olup olmadığı, kopya imza olup olmadığı, inkâr kastı ile atılı imza olup olmadığı, taşınma imza olup olmadığı, makine imzası olup olmadığı tespit edilmektedir.

UZMAN GÖRÜŞÜ BİLİMSEL MÜTALAA ALABİLİRSİNİZ

Arayın Danışın    0 532 346 15 39

 

Ahmet Ali Bektaş  / Adli Bilimler Uzmanı  – İmza İnceleme  Yazı İnceleme Grafolog

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İMZA İNCELEME VE SAHTE İMZA TESPİTİ

İmza; kişinin bilinç dışı gelişen el, kol ve parmak reflekslerinin birleşiminden oluşan, kişiye özgü karakteristik özellikler barındıran hukuki sorumluluk işaretidir.
Bu nedenle her imza; şekilsel görüntüsünün ötesinde, kişiye ait doğal refleks hareketlerini, kalem kullanım alışkanlığını, hızını, baskı dağılımını, yönünü ve karakteristik detaylarını içerisinde taşımaktadır.

Adli Delil Laboratuvarı bünyesinde gerçekleştirilen imza incelemelerinde; münker (inkâr edilen) imzalar ile kişiye ait mukayeseye esas imza örnekleri, grafolojik ve grafometrik yöntemler çerçevesinde detaylı olarak karşılaştırılmaktadır.

İnceleme süreçlerinde;

• İmzanın başlangıç ve bitiş hareketleri
• Kalem akış yönü ve refleks geçişleri
• Baskı ve presyon dağılımı
• İşleklik, hız ve doğal akıcılık durumu
• Grama yapılanmaları
• Oval, zikzak, elips ve karakteristik geçişler
• Kalem kaldırma alışkanlıkları
• Nokta imleci kullanımı
• Eğilim, istif ve metrik yapılanmalar

gibi çok sayıda teknik veri bilimsel yöntemlerle analiz edilmektedir.

SAHTE – TAKLİT – KOPYA İMZA TESPİTİ

Gerçek imzalar; doğal reflekslerle hızlı ve düşünülmeden oluşturulurken, sahte veya taklit imzalar genellikle dikkatli, kontrollü ve yavaş kalem hareketleri ile oluşturulmaktadır.
Bu nedenle sahte imzalarda;

• Duraksamalı çizgi yapıları
• Mürekkep yığılmaları
• Yanal taşmalar
• Titrek geçişler
• Baskı dengesizlikleri
• Doğal olmayan kalem akışı

gibi bulgular ortaya çıkabilmektedir.

Adli Bilimler Uzmanı; gerçek imzadaki karakteristik refleksleri detaylı şekilde inceleyerek, taklit imzalardaki uyumsuzlukları bilimsel verilerle ortaya koymaktadır.

SENET – ÇEK – BELGE SAHTECİLİĞİ İNCELEMELERİ

Laboratuvarımızda;

• Senet incelemeleri
• Çek incelemeleri
• Açığa atılan imzanın amacı dışında kullanılması
• Sonradan doldurulmuş belge tespitleri
• Kaşe – imza konuşlanış analizleri
• Tahrifat, silinti ve ekleme araştırmaları
• Yazı ve imza aidiyeti tespitleri

gibi konularda kapsamlı kriminal inceleme çalışmaları yürütülmektedir.

Özellikle başka amaçla imzalanmış belgelerin sonradan senet veya borç belgesi haline dönüştürülmesi vakalarında; belge düzeni, boşluk kullanımı, baskı sistemleri, yazı yerleşimi ve imza konuşlanışı teknik olarak değerlendirilmektedir.

İNCELEME YÖNTEMLERİ

İmza ve belge inceleme süreçlerinde;

• Yüksek çözünürlüklü optik inceleme
• UV / farklı dalga boylarında ışık analizleri
• Karşılaştırmalı grafolojik inceleme
• Grafometrik ölçümleme teknikleri
• Dijital büyütme ve detay analizi
• Çizgi karakteristiği incelemeleri
• Mürekkep ve baskı değerlendirmeleri

gibi teknik yöntemlerden faydalanılmaktadır.

UZMAN GÖRÜŞÜ VE BİLİMSEL MÜTALAA

6100 sayılı HMK’nın 293. maddesi ile 5271 sayılı CMK’nın 67/6. maddesi kapsamında tarafların uzmanından bilimsel mütalaa alma hakkı bulunmaktadır.

Adli Delil Laboratuvarı tarafından hazırlanan uzman görüşü raporları; teknik verilerin anlaşılır, gerekçeli ve denetime elverişli şekilde sunulmasını amaçlamaktadır.

Çünkü bir imzanın gerçekliği veya sahteliği; yalnızca şekilsel benzerlikle değil, kişiye özgü refleks hareketlerin bilimsel değerlendirilmesi ile ortaya konulabilmektedir.

 

EYVAM İMZAM KİTABI